Mutabor – ich werde verwandelt werden

Eine Installation, die Raum, Zeit und die damit einhergehende schleichende Veränderung durch subtile visuelle, haptische, sprachliche und akustische Reize aufgreift.

Das 1537 erbaute Gebäude in dem sich der Kunstverein Ulm e.V. befindet diente als Ausstellungsort und Insprirationsquelle für die Konzeption „MUTABOR – ich werde verwandelt werden“ 

Eine schleichende Veränderung vollzieht sich in allen Lebenslagen, bei jedem einzelnen Menschen ganz im Privaten, aber auch gesellschaftlich, in allen Ländern, ihren Systemen und Kulturen. Es ist eine kollektive Erfahrung, die keine eindeutige Erscheinungsform hat, jedoch real erlebbar und spürbar ist. Als fast unmerklicher Prozess setzt sie die Menschen und ihren Geist selbst in Bewegung.

Die einzelnen Werke nehmen auf unterschiedliche Weise darauf Bezug.

// Mutabor – ich werde verwandelt werden

installation at Kunstverein Ulm

In cooperation with Jürgen Grözinger (Percussion)

// Mutabor – ich werde verwandelt werden

installation at Kunstverein Ulm

In cooperation with Jürgen Grözinger (Percussion)

Nachreflexionen zu Mutabor
von Tanja Klemm

In dem Künstlergespräch mit
Johanna im Kunstverein am
20. Juli 2025, in den
Gesprächen davor und den
gemeinsamen Gängen durch
die Ausstellung packte mich
immer wieder die konsequent
räumlich erfahrbare Ästhetik
von Mutabor, die Arbeit an
und mit der Architektur.
Die folgenden
Beschreibungen, fast ein Jahr
später, versuchen diese
Ästhetik anhand eines
imaginären Gangs durch die
Ausstellung erneut zu fassen.

Der kuratorische Kunstgriff – Mutabor transformiert den gesamten Ulmer Kunstverein in eine begehbare Installation: Das ‚Hinein‘ erfolgt nicht erst im historischen Schuhhaussaal im Obergeschoss, der gewöhnlich als Ausstellungsraum dient. Bereits vor der Eingangstür, unten, in der Fußgängerzone, mit Stimmengemurmel und Münster im Rücken, setzt die schleichende Veränderung unserer geschäftigen Alltagswahrnehmung ein. Ein neongrüner Schriftzug über dem Eingang markiert die räumliche Schwelle – M U T A B O R. An Jahrmärkte und Zirkusse erinnern die großen, perspektivisch langgezogenen Buchstaben in glänzender Klebefolie; an Portale temporärer Buden und Zelte; an Zauberkunst, Wahrsagerei und verschobene Welten hinter Vorhängen; an Illusionen, Ahnungen und flüchtige Erscheinungen, die verschlucken, fesseln und Selbstverständlichkeiten ins Wanken bringen. Hat man die Eingangsschwelle genommen, wird der Blick im kleinen, zellenartigen Vorraum des Kunstvereins mit einem monumentalen Abzug der Fotografie auf dem Ausstellungsplakat konfrontiert und unmittelbar von starr geöffneten Augen aus einem jugendlichen Gesicht fixiert. Ist es der fesselnde Blick einer Wahrsagerin, der Künstlerin selbst, die hinter einem schwarzen Guckfenster verschwommen erscheint? Oder ist das Gesicht bereits im Verschwinden begriffen? Wer fesselt hier wen, wer befindet sich außen, wer innen? Dem Blickbann entkommen, eröffnet sich mit der Treppe hinauf in das Obergeschoss ein weiterer Schwellenraum: I appear in you / I disappear in you … die Schritte verlangsamen sich, sukzessive vervollständigen und fragmentieren sich die lockeren, schnell gezogenen Sätze auf den langlebigen Steinstufen. Aus architektonischer Funktion wird rituelle Passage, die sinnlichen Impulse verdichten sich Schritt für Schritt: Das zunehmend gleißende Licht eines Beamers wird wahrnehmbar, manchmal ein in der Ferne verhallendes Klopfen. Oben, erneut in einem Vorraum angelangt, wendet sich der Blick, dem Beamerstrahl folgend, zurück. Eine gedoppelte Aussicht eröffnet sich, einmal auf den zurückgelegten Weg, die Treppenflucht hinunter, und einmal auf die raumgreifende Videoinstallation Wasser Wind Sonne darüber. Erneut eine junge Frau, dieses Mal als Rückenfigur. Sind leichte Regungen im projizierten Bild auszumachen, sind Veränderungen spürbar? Geben äußere Regungen Hinweise auf innere? Und dann, wieder das Klopfen, dieses Mal lauter. Es lockt hinein in den Schuhhaussaal. Weitläufigkeit, helle Seidenreflexe an den Wänden, lichtbrechende Glasbehälter, Künstlerinnenhaar, fluide Schatten, Sitzkissen, weicher Teppich, sitzen, ankommen. Das klopfende Gnadenbrot wird vertraut. Vielleicht dringen Stimmen von draußen hinein, der Blick auf das Münster, gewandelt? Ist Zeit vergangen?

I appear in you

Treppenbeschriftung, Größe variabel

Je nach Standpunkt ist die Treppenbeschriftung „I appear in you / I disappear in you“ lesbar oder  fragmentarisch. Wer oder was erscheint und wieder verschwindet bleibt offen. Ist es ein Gedanke, ein Gefühl, ein Satz oder die Schrift selbst?

Wasser Wind und Sonne

Videoinstallation, 2025, 7h, Stummfilm

Die Aufnahme befasst sich mit der Darstellung der schleichenden Veränderung. Dabei ist eine Person von hinten aufgenommen, deren nasse Haare lediglich durch den Wind und die Sonne trocknen. Dieser kaum merkliche Prozess wird durch die immer gleiche Kameraeinstellung verstärkt. Nachdem die Trocknung erfolgt ist, läuft die Aufnahme rückwärts und zeigt, wie die Haare im Umkehrschluss wieder nass werden. Eine kontemplative Arbeit, die den Fokus auf die Wahrnehmung minimalster Veränderungen lenkt.

Das Zeitfenster

work in progress, Glas, Garn, Haare, Leinen, Holz, Seil, 400 cm x 158 cm 

Bei jedem Menschen spiegeln die Haare im Laufe eines Lebens die ganz individuelle Entwicklung. Sie markieren große und kleine Veränderungen. Sie sind Informationsspeicher und persönliches Erscheinungsbild. Vier Lebensphasen der Künstlerin sind stellvertretend für andere menschen in den Glasbehältern konserviert. Die leeren Gefäße geben Raum für kommende Lebensabschnitte. 

Das Gnadenbrot

Klangkörper, Holztisch, Metall, Seide, unterschiedliche Gegenstände, 2025, 168 cm x 128 cm x 100 cm

Ob Möbelstück, Tier oder Mensch, eine Wertschätzung am Ende des Lebens lässt das Innere aufhorchen.

In Kooperation mit dem Perkussionisten Jürgen Grözinger habe ich eigens für diese Ausstellung ein Instrument mit dem Titel „das Gnadenbrot“ entwickelt. Es erklingen in unregelmäßigen Abständen Töne aus dem Innern des Korpus.

Bei einer Matinee wurde das Objekt von Jürgen Grözinger zum Leben erweckt und aktiv gespielt. Ebenfalls zum Einsatz kam es bei einem weiteren Konzert mit dem Pianisten Nik Bärtsch.

Die schleichende Veränderung

Leinen, Seide, Ölfarbe, 2024 bis 2025, 25 Elemente mit unterschiedlichen Längen, Breite je 110 cm, Lichttechnik

Das sich verändernde Licht, das auf die 25 teilige Serie fällt verschleiert oder offenbart die gemalten Flächen oder die darüber liegende Materialität.
Was im Verborgenen bleibt oder sichtbar wird entscheidet sich oft im Moment in dem wir uns die Zeit für Beobachtung nehmen. Die täglich wiederkehrende Veränderung des Lichts ist ein schleichender Prozess, der es uns erlaubt immer wieder einen neuen oder anderen Blick auf unsere Umgebung zu werfen.

Gib hier deine Überschrift ein

L

2.Teil

du bist meine Haut

 

Öl, Ölpastelle auf Holz

2019

 

Gib hier deine Überschrift ein

painting 3

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

painting 5

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

painting 4

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

painting 3

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

painting2

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum doloris

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.